AMC palet: de anatomische les

Het AMC in Amsterdam heeft daar een duidelijke binding mee.

Jaarlijks wordt er door het AMC te Amsterdam een medische publiekslezing uitgesproken in het Concertgebouw te Amsterdam. 

De lezing werd voor het eerst gehouden in 1994, aanleiding 325 jaar academische geneeskunde in Amsterdam.

 De anatomie les van  Dr. Nicolaes Tulp vond plaats op 16 januari 1632.

Zo’n anatomiestuk kent een centraal motief, een anatomische les, en een hoofdrolspeler, de praelector ofwel de voorlezer. De aanleiding voor het ontstaan van dit schilderij was de anatomische les die Tulp in januari 1632 verrichtte. Een vooraanstaand medicus gaf tweemaal per week theorieles aan de Amsterdamse chirurgijns. Onderdeel van deze bijscholing was het bijwonen van praktijklessen in het anatomisch theater om zo meer inzicht te krijgen in de menselijke anatomie. Ieder jaar kon er een openbare ontleding plaatsvinden, meestal in de winter omdat het lijk anders te veel stonk. De ontleding gebeurde dan onder leiding van de praelector. Deze deed dat niet elk jaar, maar in 1631 verrichtte Tulp, die drie jaar ervoor voorlezer van het Chirurgijnsgilde was geworden, zijn eerste lijksectie. In 1632 deed Tulp het weer. Naar aanleiding van die sectie maakte Rembrandt het bewuste schilderij”  [bron: Rembrandthuis]

Het Amsterdamse Chirurgijnsgilde hield in de 16e en 17e eeuw jaarlijks een openbare les, waarbij het lijk van een geëxecuteerde misdadiger als studieobject werd ontleed.. Het begeleidend commentaar werd voor het publiek gegeven in de volkstaal in plaats van het gebruikelijke Latijn. 

Dit jaar wordt de anatomische les van het AMC voor de 20e keer gehouden. Bestaat de academische geneeskunde 345 jaar te Amsterdam

Frank IJpma, chirurg in Zwolle  en Thomas van Gulik, chirurg AMC zijn beiden gefascineerd door de historie van de geneeskunde.  En dan in het bijzonder de ontledingen. Maar ook zochten zij naar de kunst en de kunde van de chirurgijns die zich voornaam lieten portretteren.

Dankt dr. Tulp zijn bekendheid aan de ontleding of is het de schilder Rembrandt die hem als leermeester ontleed.

Maar er zijn meer  chirurgijns en doctores medicinae beroemd geworden door hun geschilderde Anatomische lessen.
In het Haags gemeentemuseum werden recentelijk de tien anatomische lessen die in de zeventiende eeuw in Nederland werden geschilderd tentoongesteld.

Literatuur:

  •  Visser, J. De snijtafel op schilderdoek. Medisch Contact 2013:39 (26 september) pp. 1952-1955.  link
  • Frank IJpma en Thomas van Gulik hebben hun onderzoek gepubliceerd.
    Amsterdamse anatomische lessen ontleed. Frank IJpma en Thomas van Gulik, Uitgeverij Boom, 2013.  248 blz., ISBN: 9789089531872.

______________________________________________________________________________________________________________________

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder AMC, tentoonstelling

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s